Το ιστολόγιο της Αγγελικής Π. Σούλη

Η καταγραφή των αναγνώσεων αυτών ξεκίνησε από την επιθυμία μου να μην ξεχασθούν ιδέες και συναισθήματα που κάποτε με είχαν συγκινήσει.
Γράφοντας συνειδητοποίησα ότι ο χρόνος που αφιέρωνα στην ανάλυση, σύνθεση, αξιολόγηση του έργου, μου χάριζε ένα αίσθημα δημιουργίας.
Η επαγγελματική μου απασχόληση (φιλόλογος) μου έδωσε τα κίνητρα και τα μέσα για αυτές τις αναγνώσεις. Κι έτσι με συνεπήρε το ταξίδι της ανάγνωσης και της γραφής!
Κι ανοίχτηκε μπροστά μου ένας ολόκληρος κόσμος, σχεδόν ανεξερεύνητος,της δημιουργικής ανάγνωσης και γραφής.
"Η ανάγνωση δεν μπορεί να είναι ούτε μία ούτε άπειρες" όπως τονίζει ο Ουμπέρτο Έκο, αφού η υποκειμενική ερμηνεία του γράφοντος πρέπει να δένει με τους περιορισμούς που θέτει το κείμενο.

Και μια διευκρίνιση:
Καμμιά ανάγνωση δεν μπορεί να αντικαταστήσει το ίδιο το βιβλίο αλλά μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο ανάμεσα στον αναγνώστη και στο βιβλίο φωτίζοντας το, κάνοντας το πιο κατανοητό και καλλιεργώντας συγχρόνως τη φιλαναγνωσία.



Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου 2015

Καλλιτεχνική σκευωρία, Eυρυδίκη Τρισόν Μιλσάνη Κέδρος, 2012-11-09


Την ευαισθητοποίηση του κοινού πάνω στη Μοντέρνα Tέχνη και στην πολιτιστική προσφορά του Κέντρου Πομπιντού ή Μπομπούρ στο Παρίσι επιδιώκει η συγγραφέας Ευρυδίκη Τρισόν-Μιλσάνη μέσα από το βιβλίο της «Καλλιτεχνική σκευωρία». Η συγγραφέας έχοντας προσωπική εμπειρία από τον χώρο αυτό, αφού εργάστηκε για 30 χρόνια στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Κέντρου Πομπιντού, με το βιβλίο αυτό αναδεικνύει το έργο του ζωγράφου Τζόρτζιο ντε Κίρικο και τη σχέση του με τη σουρεαλιστική ζωγραφική και εκ παραλλήλου παρουσιάζει τον τρόπο λειτουργίας ενός μουσείου όπως αυτό του Μπομπούρ με όλο το παρασκήνιο του, απομυθοποιώντας πολλά πρόσωπα και καταστάσεις που σχετίζονται με την Τέχνη και συχνά εντυπωσιάζουν το ευρύ κοινό.
Με αφορμή μια αναδρομική έκθεση των έργων του ντε Κίρικο, που προσπαθεί να οργανώσει ο επιμελητής του μουσείου στο Μπομπούρ Σιμόν Μπερτιέ, δυο συνάδελφοι του που τον ανταγωνίζονται οργανώνουν μια "καλλιτεχνική σκευωρία" εναντίον του για να τον οδηγήσουν στο μοιραίο λάθος ν’ αγοράσει πλαστά έργα του ντε Κίρικο βλάπτοντας έτσι την καλή φήμη του Μουσείου και την επαγγελματική και ηθική υπόληψη του ίδιου του επιμελητή. Μέσα από το μύθο αυτό που θυμίζει λίγο αστυνομική πλοκή, η συγγραφέας με το αναπάντεχο φινάλε που επινοεί δίνει τη δική της ερμηνεία για τη γνησιότητα πολλών έργων τέχνης που αμφισβητείται η πατρότητα τους και τα οποία κοσμούν πολλά μουσεία σήμερα!

Το πολιτιστικό κέντρο Πομπιντού, γνωστό και ως Μπομπούρ κυριαρχεί ως σκηνικό μέσα στο έργο μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του στο κέντρο του Παρισιού.

Κυριακή, 14 Ιουνίου 2015

«Σκηνές από το βίο του Ματίας Αλμοσίνο» , Ισ. Ζουργός


Ο Ισίδωρος Ζουργός στο έβδομο μυθιστόρημα του «Σκηνές από το βίο του Ματίας Αλμοσίνο» θέλησε να ξανοιχτεί πέρα από τα σύνορα των προηγούμενων έργων του με θέματα αντλημένα από την Ελλάδα του σήμερα και του χτες και να πλάσει ένα μυθιστόρημα που να αγκαλιάζει όλη σχεδόν την ευρωπαϊκή ήπειρο όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και πολιτισμικά. Αφορμή για το θέμα του αυτό -όπως συμπεραίνω κι από συνέντευξη του στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 11 Μαίου 2014- πρέπει να στάθηκε η ανησυχία του για την Ευρώπη του σήμερα, που έφερε η οικονομική κρίση που μαστίζει την Ελλάδα και την Ευρωζώνη. Έτσι θέλησε να μας θυμίσει πολλά για την ιστορία αυτής της ηπείρου και τους στόχους που έθεσε ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, όταν άρχισε να μορφοποιείται μετά την Αναγέννηση και πριν τον Διαφωτισμό που τον δόξασε. Κατά τη γνώμη μου, επέλεξε τον 17ο αιώνα, μια εποχή σχετικά άγνωστη στο σημερινό αναγνώστη, που τη σκιάζει ο επόμενος αιώνας του Διαφωτισμού με το δυνατό του φως. Μια εποχή όμως εξίσου σπουδαία με έντονα τα σημάδια της νέας ιστορικής φάσης, αυτής των νεώτερων χρόνων με το κεφαλαιοκρατικό σύστημα που είχε ήδη μπει η Δυτική Ευρώπη με την εξέλιξη του διεθνούς εμπορίου,  της ανάπτυξης των θεσμών των τραπεζών και του χρηματιστηρίων,  της εξέλιξης των επιστημών και της πίστης στον ορθολογισμό και στον άνθρωπο, τη στιγμή που προσπαθούσε να αφήσει πίσω τα σκοτάδια του Μεσαίωνα και του δεσποτισμού της θεολογικής σκέψης. Στα όρια αυτού του κόσμου  σαν αντίστιξη, κινείται ο παλιός κόσμος της Ευρώπης, όπου στα Βαλκάνια και στην Κωνσταντινούπολη κυριαρχεί η Οθωμανική αυτοκρατορία και ένας άλλος κόσμος  ακόμα που προσπαθεί να βρει την ταυτότητα του μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, αυτός της αχανούς Ρωσίας κειμένης μεταξύ των δυο αυτών ηπείρων.

      Μια πανοραμική θέα της Ευρώπης λοιπόν στη χαραυγή του πολιτισμού της που αποτέλεσε την πρωτοπορία του παγκόσμιου πολιτισμού και που τώρα απειλείται ποικιλοτρόπως. Μια θέα που απλώνεται πρώτα απ’ όλα πάνω στο γεωγραφικό της ανάγλυφο, το τόσο ποικίλο κι όμορφο! Απλώνεται ακόμα πάνω στις μεγάλες πόλεις της δυτικής Ευρώπης ως κέντρα πολιτισμού και σε άλλες πόλεις στα όρια της Ευρώπης ως πολυπολιτισμικά κέντρα της εποχής. Αγκαλιάζει επίσης τις πολιτισμικές αντιθέσεις της Ευρώπης ανάμεσα στη Δυτική κι Ανατολική Ευρώπη, ανάμεσα στον ορθολογισμό και στο μυστικισμό τους. Επεκτείνεται ακόμα στις διαφορές ανάμεσα στα  έθνη που την απαρτίζουν και στις τρεις μεγάλες θρησκείες, του χριστιανισμού, του μουσουλμανισμού και του ιουδαϊσμού που συνυπήρχαν για ένα διάστημα σε διάφορους τόπους της. Δεν ξεχνά  όμως να εστιάζει το φακό του πάντα στην Ελλάδα του 17ου αιώνα και να επανέρχεται σ' αυτήν είτε περιγράφοντας μέρος της τουρκοκρατούμενης ηπειρωτικής Ελλάδας είτε τα βενετοκρατούμενα Επτάνησα.

Συνδετικός κρίκος όλων αυτών των τόπων, λαών και συνηθειών είναι ο Ματίας Αλμοσίνο, Εβραίος στην καταγωγή που στη συνέχεια υιοθετήθηκε από πλούσιο Έλληνα έμπορο κι εξελληνίστηκε μέσω της παιδείας του. Μια χαρισματική προσωπικότητα, πολυταξιδεμένος ανά την Ευρώπη, πολύγλωσσος, ένας στοχαστής γιατρός που αγαπούσε τη ζωή και τον άνθρωπο προσφέροντας απλόχερα τις επιστημονικές του γνώσεις σε οποιονδήποτε ασθενή ανεξάρτητα από καταγωγή, πλούτο, θρησκεία, εθνικότητα, ένας ανθρωπιστής βάζοντας πάνω από όλα τον πάσχοντα άνθρωπο και τη θεραπεία σωμάτων και ψυχών! 

Τετάρτη, 25 Μαρτίου 2015

«Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά», Λεονάρντο Παδούρα, Εκδ. Καστανιώτη, 2011

       Εποχή του Μεσοπολέμου στην Ευρώπη με έμφαση στα γεγονότα που σημάδεψαν το κομμουνιστικό κίνημα τότε: πολιτικές εκκαθαρίσεις από τον Στάλιν κι εδραίωση του σταλινισμού, Ισπανικός εμφύλιος και  ήττα των Δημοκρατικών από τους Εθνικιστές του Φράνκο, ο Τρότσκι και η αποτρόπαιη δολοφονία του, ο τρόπος που βίωσαν τον κομμουνισμό απλοί άνθρωποι-αγωνιστές, στελέχη κομμάτων, πράκτορες,  στιγμές του κομμουνισμού στην Κούβα της κρίσης μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όλα αυτά και άλλα πολλά , όπως η άνοδος του ναζισμού στη Γερμανία του Μεσοπολέμου, η Νορβηγία των σοσιαλδημοκρατών αλλά και του Κουϊσλιγκ, το Μεξικό λίγο μετά την Επανάσταση του που άλλαξε το πρόσωπο της χώρας...,  δένουν ωραιότατα στο μυθιστόρημα του Λεονάρδο Παδούρα "ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά". «Τα ιστορικά γεγονότα εισέρχονται στο χώρο της μνήμης, μόνο όταν έχουν  μετασχηματιστεί σε αφηγηματικά γεγονότα[1]» και ο Παδούρα  με τη μυθιστορηματική αφήγηση του κατάφερε να ζωντανέψει και να εντυπώσει στη μνήμη μας την εποχή εκείνη, όχι βέβαια με την ακρίβεια του ιστορικού αλλά μεταδίδοντας μας την ένταση του βιώματος των ανθρώπων εκείνων που μέσα στη δίνη της Ιστορίας συνετρίβησαν, ενώ η πλειονότητα απ΄ αυτούς  αγωνίζονταν για ένα καλύτερο μέλλον της ανθρωπότητας!
               Η ιδέα να γράψει ο Κουβανός συγγραφέας Λ. Παδούρα αυτό το μυθιστόρημα, του γεννήθηκε το 1989, όταν επισκέφθηκε το Μεξικό και πήγε στο σπίτι –που έχει μετατραπεί σε μουσείο- που έζησε και δολοφονήθηκε ο Τρότσκι. Μεσολάβησαν 20 χρόνια μέχρι να εκδοθεί το έργο, χρόνια που σημάδεψαν την παγκόσμια ιστορία με την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, η οποία βιώθηκε έντονα στην πατρίδα του την Κούβα. Αναφέρει ο ίδιος στο επιλογικό Σημείωμα του βιβλίου του «με την ΕΣΣΔ πεθαμένη και θαμμένη πια θέλησα να χρησιμοποιήσω την ιστορία της δολοφονίας του Τρότσκι για να πραγματευτώ τη διαστροφή της μεγάλης ουτοπίας του 20ου αιώνα, αυτής της διαδικασίας στην οποία πολλοί επένδυσαν τις ελπίδες τους και τόσοι από μας έχουμε χάσει όνειρα, χρόνια, κι ακόμα αίμα και ζωή […] Μεσολάβησαν χρόνια σκέψης, διαβάσματος, έρευνας και συζήτησης» για να αποδώσει πιστά  τα ιστορικά γεγονότα, αναφέρει. Μόνο στην περίπτωση του Ραμόν βάδισε «με το πιθανό και το επαληθεύσιμο», διότι οι πληροφορίες για τη ζωή του ή τις ζωές του δεν έχουν διασωθεί με ακρίβεια.
Άσχετα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί  κάποιος με την άποψη του συγγραφέα για το «πώς και γιατί διαστρεβλώθηκε η ουτοπία αυτή», τα αίτια της οποίας ο συγγραφέας εστιάζει στο σύστημα εξουσίας που άρχισε να διαμορφώνεται στην ΕΣΣΔ, τα μετεπαναστατικά χρόνια μετά το θάνατο του Λένιν, το μυθιστόρημα προσφέρεται και για άλλου είδους ερμηνείες, όπως για τη μοίρα των επαναστατών που εμπλέκονται στα γρανάζια της Ιστορίας στην προσπάθεια τους να αλλάξουν τον κόσμο, για τους «νικητές» και τους «ηττημένους» αυτού του αγώνα είτε πρόκειται για ηγέτες είτε για απλούς ανθρώπους, για τη δύναμη αλλά και τη χαμέρπεια του ανθρώπου κλπ/