Ιστορία της Διπλωματίας, Ποτέμκιν, εκδ.Γκοβόστη

             Η ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής των ευρωπαϊκών κρατών από την αρχαιότητα ως και τον 19^ο αιώνα με όλο το διπλωματικό παρασκήνιο που κρύβεται πίσω από τα ιστορικά γεγονότα παρουσιάζεται στο βιβλίο «Ιστορία της Διπλωματίας», που υπογράφει ο Ρώσος Ποτέμκιν ή καλύτερα που το επιμελείται, αφού πρόκειται για συλλογικό έργο: Πρόκειται για μια παλιά έκδοση του 1974, εξαντλημένη ίσως, που παρουσιάζει τα κίνητρα των ηγεμόνων (οικονομικά, πολιτικά, προσωπικά…), τις μεθοδεύσεις που χρησιμοποίησαν για να πετύχουν τους στόχους τους, τις ασταθείς πολιτικές ισορροπίες μεταξύ των κρατών οι οποίες συχνά διασαλεύονταν, τις Διεθνείς Σχέσεις και την εξέλιξη τους. Έτσι φωτίζονται καλύτερα οι πόλεμοι, οι συμμαχίες, οι συνθήκες ειρήνης, οι Διασκέψεις κι αποκαλύπτονται τα βαθύτερα αίτια πολλών ιστορικών γεγονότων! Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο σχηματισμός για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία  του θεσμού των εθνικών κρατών στην Ευρώπη από τον 16^ο αιώνα και μετά. Επίσης η δημιουργία του παπικού κράτους και οι διπλωματικές μεθοδεύσεις που επινοούνταν κάθε φορά από διάφορους ηγεμόνες και τις οποίες έχουμε κληρονομήσει μέχρι σήμερα! 

 Το έργο χωρίζεται σε τρεις τόμους:

 1^ος τόμος: Η ιστορία της διπλωματίας από την αρχαιότητα ως και το Μεσαίωνα

 2^ος   »      : Νεώτεροι χρόνοι: απ’ τον 16^ο –18^ο αιώνα (δημιουργία των πρώτων εθνικών κρατών:     (Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία,Ολλανδία, Δανία, Αγγλία, Ρωσία, ΗΠΑ)           

3^ος   »      : Νεώτεροι χρόνοι:  19^ος αιώνας(νέα εθνικά κράτη: Ελλάδα, Ιταλία, Γερμανία)

"Ο εραστής", Μ.Ντυράς, Εκδ. Εξάντας (σελ.126)

Με τη Μαργκερίτ Ντυράς (1914-1996) κλείνουμε το μικρό αφιέρωμα μας στις τρεις μεγάλες  κυρίες των Γαλλικών Γραμμάτων του 20^ου αιώνα, το οποίο ξεκίνησε με τη Ζακλίν ντε Ρομιγύ ( βλ. Αλκιβιάδης)  και συνεχίστηκε με τη Μ. Γιουρσενάρ (βλ. Αδριανού Απομνημονεύματα). Η Μ. Ντυράς είναι ήδη γνωστή  στο ιστολόγιο μας από τους διαλόγους της στη ταινία «Χιροσίμα αγάπη μου». Το έργο της  «Ο εραστής», που  εκδόθηκε το 1984 και τιμήθηκε με το βραβείο Γκονκούρ, περιέχει αυτοβιογραφικά στοιχεία και εντυπωσίασε το κοινό, όχι μόνο για το θέμα του αλλά και για τη γραφή του, η οποία συνδυάζει μια γλώσσα σκληρή, πολύ κυνική θα έλεγα, με εκρήξεις λυρισμού όμως, που πηγάζουν γι αυτήν αυτονόητα από τη φύση του ίδιου του θέματος της. Μια μικρή Γαλλίδα στις αρχές του αιώνα  στη Γαλλική Ινδοκίνα εκπορνεύεται μ’ έναν νεαρό πλούσιο Κινέζο. Τραυματικές οικογενειακές εμπειρίες (ορφάνια από πατέρα, μάνα με ψυχικές διαταραχές, αποξένωση από αδελφό, οικονομική ανέχεια …) λειτουργούν καταλυτικά στον ψυχισμό της και της προσφέρουν το άλλοθι για τη συμπεριφορά της και την επιλογή της αυτή.

Σήμερα το ιστολόγιο neaanagnosi.blogspot.com συμπληρώνει ένα χρόνο παρουσίας στο Διαδίκτυο.Χαίρομαι κι ευχαριστώ τους αναγνώστες του, διότι χωρίς την ανταπόκριση τους δεν θα είχα ίσως το κίνητρο να συνεχίσω.

Στη σημερινή συγκυρία της Κρίσης, όπου βιβλία-ειδήσεις-θέματα, που σχετίζονται με αυτήν, απέκτησαν ξεχωριστό ενδιαφέρον και  μεγάλος αριθμός νέων εκδόσεων κατέκλυσαν την αγορά ανανεώνοντας το αναγνωστικό ενδιαφέρον, θεώρησα σκόπιμο να μη παραβλέψω την κατάσταση αυτή. Έτσι ο αρχικός μου στόχος για ένα αμιγώς λογοτεχνικό μπλογκ ανάγνωσης τροποποιήθηκε.Η επιλογή αυτή επιβεβαιώθηκε, όπως μου μαρτυρούν τα στατιστικά απο το ίδιο το μπλογκ. Βλέπουμε λοιπόν μεγάλο ενδιαφέρον και για κλασικά αναγνώσματα και για δημοφιλή επίκαιρα βιβλία.

Και κάτι ακόμα: η ανταπόκριση του κοινού στις αναγνώσεις αυτές φανερώνει μια ανάγκη του κόσμου για εκτεταμένες βιβλιοκριτικές-βιβλιοπαρουσιάσεις, που έρχονται να συμπληρώσουν τις σύντομες και ήδη γνωστές παρουσιάσεις βιβλίων, που δημοσιεύονται στον Τύπο.
Τέλος ευχαριστώ αυτούς που με βοήθησαν και με ενθάρρυναν στην προσπάθεια μου αυτή.
                                                                                         Αγγελική Π. Σούλη
                                                                                     Βάρκιζα 6 Μαρτίου 2012

« Αδριανού Απομνημονεύματα» Μ. Γιουρσενάρ, Εκδ. Χατζηνικολή,1990

        Η Γαλλίδα συγγραφέας Μαργαρίτα Γιουρσενάρ στο έργο της «Αδριανού Απομνημονεύματα» πραγματεύεται την πολύπλευρη προσωπικότητα του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού (76-138 μ.Χ.) με αυτή τη μοναδική γραφή της, που καθηλώνει τον αναγνώστη με την πυκνότητα και τη λιτότητα του ύφους της. Το έργο αυτό είναι μια μελέτη πάνω στον άνθρωπο, όταν δρα ως πολιτικό δημόσιο πρόσωπο αλλά και ως άτομο στην ιδιωτική του ζωή. «Όσα βαραίνουν δεν γράφονται στις επίσημες βιογραφίες» δηλώνει ο Αδριανός(σ.321) και τελικά «με αυτή τη μελέτη του εαυτού του  προσπαθεί να προσδιορίσει την ουσία και τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης» (σ.32). Όλο το έργο είναι ένας συνεχής εσωτερικός μονόλογος σε πρώτο ενικό πρόσωπο, που ο Αδριανός γράφει απευθυνόμενος στο Μάρκο Αυρήλιο κι εκφράζει την επιθυμία ενός έμπειρου πολιτικού να διδάξει έναν μελλοντικό πολιτικό, το νεαρό διάδοχό του, για το ρόλο της πολιτικής και την ουσία του ανθρώπου κι τέλος να κριθεί ο ίδιος από τις μελλοντικές γενιές, προστατεύοντας έτσι την υστεροφημία του.

          Αυτό το ιδιαίτερο προσωπικό ύφος της Γιουρσενάρ, που συνδυάζει την πυκνότητα και τη λιτότητα του λόγου οφείλεται στη διαπλοκή των ιστορικών γεγονότων ή των πράξεων του Αδριανού με τον αντίκτυπο που έχουν αυτά στο πνεύμα και στην ψυχή του, έτσι ώστε στο έργο να πρωταγωνιστούν ο στοχασμός και ο λυρισμός κι όχι τα ιστορικά γεγονότα. Το ύφος αυτό ενδεχομένως μπορεί να κουράσει τους αναγνώστες, επειδή απαιτεί όλη την προσοχή τους κατά την ανάγνωση, αλλά συγχρόνως γοητεύει η εκφραστική δεινότητα της συγγραφέως να διατυπώνει πολλές και βαθυστόχαστες σκέψεις με λίγες λέξεις. Αυτή είναι και η ομορφιά του λόγου της Γιουρσενάρ, η συμπύκνωση, όπου δένονται αρμονικά τα γεγονότα, οι πολιτικές κι ιδεολογικές θέσεις, οι φιλοσοφικές τοποθετήσεις, οι ψυχολογικές αναλύσεις κι όλα αυτά διανθισμένα με περιγραφές της φύσης, τοπίων και προσώπων.

"Κρίσης Λεξιλόγιο" Γ. Βαρουφάκης, εκδ. Ποταμός,2011

        Το «Κρίσης Λεξιλόγιο» είναι ένα λεξικό πολύ διαφορετικό από τα γνωστά παραδοσιακά λεξικά που κυκλοφορούν. Πρώτον τα λήμματα του εστιάζονται πάνω σε ένα και μοναδικό οικονομικό θέμα, αυτό της οικονομικής Κρίσης του 2008 και δεύτερον ο συγγραφέας δίνοντας τον ορισμό των λέξεων ασκεί συγχρόνως και κριτική στο περιεχόμενο των ορισμών. Ο ίδιος στην εισαγωγή του έργου του μας ενημερώνει ότι το λεξικό του δεν είναι αντικειμενικό αλλά είναι ειλικρινές και το έγραψε για να ενισχύσει το λόγο του αναγνώστη, που αδυνατεί να κατανοήσει το πλήθος των οικονομικών όρων που τώρα τελευταία έχουν περάσει στο καθημερινό λεξιλόγιο των ΜΜΕ και πολλών ανθρώπων. Στο δε οπισθόφυλλο του βιβλίου του πληροφορούμαστε ότι ακολούθησε το παράδειγμα του πρώτου λεξικογράφου, του Dr. Johnson ο οποίος το 1755 για να ξεπεράσει τη μελαγχολία του επιδόθηκε στην λεξικογραφία ασκώντας συγχρόνως και κριτική σε κάθε λέξη του λεξικού που κατέγραφε. Έτσι κι ο Γιάννης Βαρουφάκης με το λεξικό αυτό «ελπίζει να διαταράξει την κοινή μας μελαγχολία (που μας προέκυψε λόγω οικονομικής κρίσης) θέτοντας τους όρους της Κρίσης στο φως της κριτικής».                     
    Το «Κρίσης Λεξιλόγιο» -παρά την αναμενόμενη αποσπασματικότητα των λημμάτων του- έχει συνοχή, την οποία αποκτά όχι μόνο από το κοινό θέμα που διαπραγματεύεται αλλά κι από την ερμηνεία η οποία δίνεται για την Κρίση. Με άλλα λόγια ο Γιάννης Βαρουφάκης εκφράζει τη δική του επιστημονική ερμηνεία για την Κρίση του 2008 (η οποία απηχεί τις απόψεις κι άλλων οικονομολόγων του εξωτερικού με τους οποίους συνεργάζεται, όπως συμπεραίνω από όσα ελέχθησαν από τον ίδιο σε εκπομπή της τηλεόρασης). Επινοεί όμως και χρησιμοποιεί κάποιες νέες λέξεις-έννοιες, την πατρότητα των οποίων δηλώνει ξεκάθαρα μέσα στο λεξικό του, για να αποδώσει καλύτερα το φαινόμενο της Παγκόσμιας Κρίσης του 2008. Οι λέξεις αυτές είναι Πτωχοτραπεζοκρατία, Παγκόσμιος Μινώταυρος, ιδιωτικό-τοξικό χρήμα, τράπεζες-ζόμπι.
Ο Γ. Βαρουφάκης είναι αντίθετος με το μοντέλο της νεοφιλελεύθερης οικονομίας, το οποίο θεωρεί υπαίτιο για την κρίση του 2008. Θεωρεί μεγάλους οικονομολόγους τον Άνταμ Σμίθ, τον Μαρξ και τον Κεϋνς (βλέπε λήμματα) διότι διέγνωσαν με διορατικότητα ο μεν πρώτος τις δυνατότητες που πρόσφερε  ο εμφανιζόμενος τότε καπιταλισμός για τον "Πλούτο των Εθνών', ο δεύτερος" την  παθογένεια που κρύβει μέσα του "Το Κεφάλαιο" που τον οδηγεί σε συνεχείς κρίσεις και κάποτε στο θάνατο του, και ο τρίτος έδωσε λύση στη Μεγάλη  κρίση του 1929 προτείνοντας στην ελεύθερη οικονομία να εισαχθούν και στοιχεία από το σοσιαλισμό, όπως κι έγινε. Ο Βαρουφάκης πιστεύει ότι η Κρίση του 2008 δεν θα είναι περαστική, θα αναδείξει νέες σχολές οικονομικής σκέψης, και θα δώσει το έναυσμα για μια νέα εποχή στην ανθρωπότητα. Τέλος οι προτάσεις του για την έξοδο από την κρίση της ευρωζώνης –τις οποίες συνυπογράφει με τον οικονομολόγο Stuart Holland- παρατίθενται σε ξεχωριστό κεφάλαιο στο τέλος του βιβλίου.

                                                               *           *          *

Στους αναγνώστες του ιστολογίου μου, όπου κι αν βρίσκονται στην Ελλάδα  ή  σ' άλλο μέρος του κόσμου, εύχομαι "Καλή Χρονιά με υγεία, ευτυχία και δημιουργικές αναγνώσεις".

"Αλκιβιάδης" Ζακλίν ντε Ρομιγύ

Η μεγάλη Γαλλίδα  ελληνίστρια Ζακλίν ντε Ρομιγύ (1913-2010), που αφιέρωσε τη ζωή της στη μελέτη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, στο έργο της «Αλκιβιάδης» με υπότιτλο «οι κίνδυνοι της φιλοδοξίας» παρουσιάζει την προσωπικότητα  του ομώνυμου Αθηναίου πολιτικού για να δείξει τους κινδύνους που κρύβουν οι φιλοδοξίες των πολιτικών προσώπων, όπως του Αλκιβιάδη αλλά και οι φιλοδοξίες μιας πόλης-κράτους, όπως της Αθήνας, που είχε αναδειχτεί σε υπερδύναμη της εποχής της.

 Ο Αλκιβιάδης είναι μια μορφή αμφιλεγόμενη, ένα ιστορικό πρόσωπο που με τις πράξεις του και γενικότερα την προσωπικότητα του προκάλεσε τόσο το θαυμασμό όσο και το μίσος των ανθρώπων της εποχής του, κι όχι μόνο αυτών. Κεντρικό πρόσωπο ιστορικών και λογοτεχνών απ’ την αρχαία Ελλάδα, τη Ρώμη, την Αναγέννηση, το Διαφωτισμό μέχρι σήμερα. Ποιος ήταν τελικά  ο Αλκιβιάδης; Γιατί  συμπεριφέρθηκε έτσι; Πού σταματούν  οι  προσωπικές ευθύνες ενός ανθρώπου και  πού  ο ίδιος είναι απότοκο φαινόμενο των ιστορικών συνθηκών  της εποχής του και ειδικότερα  του Αθηναϊκού ιμπεριαλισμού  του 5^ου  αι. π.Χ;